Co to jest punkt rosy?
Punkt rosy (ang. dew point, Td) to temperatura, przy której powietrze staje się nasycone parą wodną i następuje kondensacja – na powierzchniach pojawia się rosa lub mgła.
Punkt rosy zależy od dwóch czynników:
- Temperatury powietrza (T) – im cieplejsze powietrze, tym więcej pary wodnej może utrzymać
- Wilgotności względnej (RH) – stosunek aktualnej ilości pary do maksymalnej możliwej przy danej temperaturze
Przy temperaturze powietrza 20°C i wilgotności 60%, punkt rosy wynosi około 12°C. Jeśli temperatura podłoża stalowego spadnie poniżej 12°C, na powierzchni pojawi się wilgoć!
Dlaczego to ważne w malowaniu?
Wilgoć na podłożu stalowym przed lub w trakcie aplicacji farby powoduje:
- Utratę przyczepności powłoki
- Defekty typu „fish eyes", kratery
- Korozję pod powłoką (blistering)
- Skrócenie żywotności systemu malarskiego
Zasada 3°C – fundament kontroli warunków
Wszystkie normy antykorozyjne (ISO 12944, NORSOK M-501, SSPC) wymagają, aby temperatura podłoża była minimum 3°C powyżej punktu rosy.
Dlaczego akurat 3°C?
Margines 3°C to bufor bezpieczeństwa uwzględniający:
- Niepewność pomiarową przyrządów (±0,5-1°C)
- Lokalne różnice temperatury na konstrukcji
- Zmiany warunków w trakcie pracy
- Czas reakcji malarzy na zmiany pogody
Niektóre specyfikacje (np. offshore) wymagają marginesu 5°C zamiast 3°C. Zawsze sprawdź wymagania projektu!
Typowe limity warunków malowania
| Parametr | Minimum | Maximum |
|---|---|---|
| Temperatura podłoża | 3°C powyżej Td | Wg karty farby (często 40-50°C) |
| Wilgotność względna (RH) | - | 85% (typowo) |
| Temperatura powietrza | 5°C (farby rozpuszczalnikowe) | 40°C |
Jak obliczyć punkt rosy?
Do obliczenia punktu rosy używa się równania Magnusa (lub Magnusa-Tetensa):
Td = (237,7 × α) / (17,27 - α)
Gdzie:
- T – temperatura powietrza [°C]
- RH – wilgotność względna [%]
- Td – temperatura punktu rosy [°C]
- ln – logarytm naturalny
Kalkulator Punktu Rosy Online
Nie chcesz liczyć ręcznie? Skorzystaj z naszego darmowego kalkulatora zgodnego z ISO 8502-4!
Przykładowe obliczenie
Dane: T = 25°C, RH = 50%
- α = (17,27 × 25) / (237,7 + 25) + ln(0,50) = 1,644 - 0,693 = 0,951
- Td = (237,7 × 0,951) / (17,27 - 0,951) = 226,0 / 16,32 = 13,8°C
Minimalna temperatura podłoża: 13,8 + 3 = 16,8°C
Norma ISO 8502-4
ISO 8502-4 (Przygotowanie podłoży stalowych przed nakładaniem farb i produktów pokrewnych – Badania służące do oceny czystości powierzchni – Część 4: Wytyczne dotyczące szacowania prawdopodobieństwa kondensacji przed nakładaniem powłok) określa:
- Metody pomiaru temperatury powietrza i podłoża
- Metody pomiaru wilgotności względnej
- Procedury obliczania punktu rosy
- Wymagania dla przyrządów pomiarowych
- Częstotliwość pomiarów podczas prac malarskich
ISO 8502 składa się z wielu części: ISO 8502-3 (zapylenie), ISO 8502-6 (sole – Bresle), ISO 8502-9 (konduktometria) i inne. Każda dotyczy innego aspektu czystości powierzchni.
Przyrządy pomiarowe
Do pomiaru warunków klimatycznych na budowie używa się różnych typów przyrządów:
Psychrometr (metoda mokry/suchy termometr)
Tradycyjna metoda. Wymaga dwóch termometrów – suchego i owiniętego wilgotnym knotem. Różnica odczytów pozwala obliczyć wilgotność z tablic psychrometrycznych.
Termohigrometr elektroniczny
Nowoczesne urządzenie mierzące jednocześnie temperaturę i wilgotność. Wiele modeli automatycznie oblicza punkt rosy i pokazuje czy warunki są OK.
Popularne marki
| Producent | Model | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Elcometer | 319 | Termohigrometr z punktem rosy |
| DeFelsko | PosiTector DPM | Punkt rosy + rejestracja danych |
| TQC | Dewcheck | Przemysłowy higrometr |
| Fischer | Digital Dewpoint | Precyzyjny pomiar laboratorynjy |
Przyrządy pomiarowe wymagają regularnej kalibracji (zwykle co 12 miesięcy) z certyfikatem akredytowanego laboratorium. Bez ważnej kalibracji wyniki pomiarów nie są wiarygodne!
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Punkt rosy to temperatura, przy której powietrze staje się nasycone parą wodną i następuje kondensacja. Zależy od temperatury powietrza i wilgotności względnej.
Temperatura podłoża musi być minimum 3°C powyżej punktu rosy, aby zapobiec kondensacji wilgoci. 3°C to bufor bezpieczeństwa uwzględniający niepewność pomiarową i lokalne różnice temperatury.
Minimum: przed rozpoczęciem pracy, po każdej przerwie, przy zmianie pogody. Przy zmiennych warunkach – co 2-4 godziny. Najlepiej używać rejestratora ciągłego.
Większość specyfikacji ogranicza wilgotność do 85%. Przy RH >85% nawet jeśli temperatura podłoża jest OK, mogą wystąpić problemy z schnięciem farby i defekty powłoki.